Kısa cevap
AWB, hava taşımasında düzenlenen taşıma senedidir: yükün teslim alındığını gösterir ve taşıma sözleşmesinin delilidir. Deniz konşimentosundan en önemli farkı kıymetli evrak olmamasıdır — ciro edilemez, mal yolda satılamaz ve teslim için ibraz gerekmez. Taşıyan, belgede yazılı alıcıya kimlik doğrulamasıyla teslim eder.
AWB nedir
AWB — Air Waybill, Türkçede hava konşimentosu. Hava yoluyla taşınan yük için düzenlenen taşıma senedidir.
Üç işlevi vardır:
- Taşıyanın yükü teslim aldığının makbuzu
- Taşıma sözleşmesinin delili
- Taşıyana verilen yük talimatı
Deniz konşimentosunun üçüncü işlevi olan “malı temsil etme” özelliği AWB’de yoktur. Fark burada başlar ve ticari sonuçları buradan doğar.
En kritik fark: kıymetli evrak değildir
Deniz konşimentosu ciro edilebilir. Mal gemideyken belgenin devriyle satılabilir. Varışta yük ancak orijinal belge ibraz edilerek teslim alınır. Bu yüzden banka, belgeyi elinde tutarak mal üzerinde fiilî kontrol kurabilir — akreditifin deniz taşımasında bu kadar yaygın olmasının sebebi budur.
AWB’de bunların hiçbiri geçerli değildir. Belge ciro edilemez, mal yolda satılamaz ve teslim için ibraz gerekmez. Taşıyan, AWB’de alıcı (consignee) olarak yazılı tarafa kimlik doğrulamasıyla teslim eder.
Bunun pratik sonucu şudur: alıcı olarak müşterinizi yazdıysanız, mal ödeme yapılmadan da teslim alınabilir. Ödeme güvencesi gereken hava sevkiyatlarında alıcı alanına bankanın yazılması istenebilir; bu düzenleme banka ile önceden kararlaştırılmalıdır.
MAWB ve HAWB
Hava kargonun büyük kısmı konsolide taşınır. İki belge seviyesi bu yüzden vardır:
| Belge | Kim düzenler | Taraflar |
|---|---|---|
| MAWB (Master) | Havayolu | Havayolu ile konsolidasyonu yapan acente |
| HAWB (House) | Acente | Gerçek gönderici ile gerçek alıcı |
Tek bir MAWB altında onlarca HAWB bulunabilir. Gönderici olarak sizin elinizdeki belge genellikle HAWB’dir. Gümrük beyanı ve teslim işlemleri HAWB üzerinden yürür.
Ağırlık ve ücret alanları
AWB üzerinde üç ağırlık değeri bulunur ve karıştırılmaları fatura sürprizi üretir:
- Gerçek ağırlık — kantar değeri
- Hacim ağırlığı — kolinin kapladığı hacmin ağırlık karşılığı
- Ücretlendirilebilir ağırlık — yukarıdaki ikisinden büyük olanı
Fatura ücretlendirilebilir ağırlık üzerinden çıkar. Hafif ve hacimli yüklerde bu neredeyse her zaman hacim ağırlığıdır.
Ayrıca prepaid ve collect ayrımı belgede işaretlenir: navlunun çıkışta mı varışta mı ödeneceğini gösterir. Bu seçim satıştaki teslim şekliyle uyumlu olmalıdır.
Yaygın hatalar
Alıcı alanını ödeme güvencesi düşünmeden doldurmak. AWB ibraz şartı taşımadığı için bu alan, malın kime teslim edileceğini doğrudan belirler.
Ölçüyü ambalajsız beyan etmek. Hacim ağırlığı paletli ve streçli dış ölçü üzerinden hesaplanır. Ürün ölçüsü vermek, varışta yeniden ölçüm ve fark faturası doğurur.
Mal tanımını genel yazmak. “Yedek parça” gibi bir tanım hem gümrük muayenesi ihtimalini artırır hem de akreditifli işlemde rezerv üretir.
MAWB ile HAWB’yi karıştırmak. Gümrük ve teslim işlemleri sizin tarafınızda HAWB üzerinden yürür; MAWB acente ile havayolu arasındadır.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Mevzuat değişir; işleme başlamadan önce güncel durum teyit edilmelidir.