ETGB nedir? Mikro ihracat ve KDV istisnası

ETGB nedir?

ETGB, Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi’nin kısaltmasıdır. Posta ya da hızlı kargo yoluyla taşınan, mevzuatta belirlenen tutar ve ağırlık sınırlarını aşmayan ticari gönderiler için düzenlenen basitleştirilmiş gümrük beyanıdır. Bu yolla yapılan ihracat sektörde mikro ihracat adıyla anılır.

ETGB bir gümrük beyannamesi hükmündedir. “Beyansız gönderi” ya da kayıt dışı bir yol değildir; eşya gümrükten geçer, kayda girer ve resmî olarak ihracat sayılır. Fark, beyanın ayrıntı düzeyinde ve sürecin uzunluğundadır. Uygulamanın dayanağı 4458 sayılı Gümrük Kanunu ile buna bağlı Gümrük Yönetmeliği ve posta/hızlı kargo taşımacılığına ilişkin gümrük genel tebliğleridir.

Beyanı kim düzenler, süreç nasıl işler?

ETGB’yi ihracatçı kendisi düzenlemez. Beyanı, Ticaret Bakanlığınca yetkilendirilmiş posta idaresi veya hızlı kargo taşımacılığı yapan operatör düzenler. Operatör bunu dolaylı temsil yetkisiyle yapar: kendi adına, gönderici hesabına beyanda bulunur. Bu nedenle mikro ihracatta ayrıca gümrük müşaviriyle sözleşme yapma zorunluluğu doğmaz.

Tipik akış şöyledir:

1. Satıcı faturayı düzenler ve gönderiyi hazırlar.
2. Operatöre dolaylı temsil yetkisi verilir (çoğu operatör noter onaylı vekâletname ister; uygulama operatöre göre değişir).
3. Gönderi bilgileri, fatura ve GTİP verisi operatörün sistemine girilir.
4. Operatör ETGB’yi elektronik olarak oluşturur, gümrük onayı alınır.
5. Eşya çıkış yapar; beyanname numarası ve kapanış bilgisi satıcıya iletilir.

Evrak eksiksizse süreç çoğu hatta aynı gün tamamlanır. Süre; hattın yoğunluğuna, ürünün izne tabi olup olmamasına ve ilgili gümrük idaresine göre değişir.

Adım adım mikro ihracat

1. Ürünü ve GTİP’i kontrol edin. İhracı izne, kayda veya ön denetime tabi ürünler sınırın altında kalsa bile bu usulle gönderilemeyebilir. Bkz. GTİP rehberi.
2. Sınırı kontrol edin. Gönderi brüt 600 kg ve 30.000 Avro’yu geçmemelidir; geçiyorsa standart ihracat beyannamesi gerekir.
3. Operatörü seçin ve yetki verin. Beyanı, Ticaret Bakanlığınca yetkilendirilmiş posta idaresi veya hızlı kargo operatörü dolaylı temsil yoluyla düzenler.
4. Faturayı kesin. Alıcı bilgisi, mal tanımı, miktar, birim fiyat ve para birimi eksiksiz olmalı; fatura bilgisi operatöre aynen iletilmelidir.
5. Beyan ve çıkış. Operatör ETGB’yi düzenler, gönderi gümrük işleminden sonra yola çıkar.
6. Kapanışı arşivleyin. ETGB numarası ve tarihi, faturayla birlikte KDV istisnası ve iade dosyası için saklanır.

ETGB ile standart ihracat beyannamesi farkı

Konu	ETGB (mikro ihracat)	Standart ihracat beyannamesi
Beyanı düzenleyen	Yetkili posta/hızlı kargo operatörü, dolaylı temsille	İhracatçı ya da gümrük müşaviri
Gümrük müşaviri	Zorunlu değil	Hukuken zorunlu değil; uygulamada çoğunlukla müşavirle yapılır
Kapsam	Mevzuattaki tutar ve ağırlık sınırları içinde	Tutar ve ağırlık sınırı yok; ihracı yasak veya izne tabi ürün kısıtları geçerlidir
Süre	Kısa, çoğu hatta aynı gün	Daha uzun, evrak yoğun
Beyan maliyeti	Ayrı müşavirlik ücreti oluşmaz; operatör gönderi başına ETGB düzenleme/gümrükleme bedeli tahsil edebilir	Müşavirlik ve belge masrafları eklenir
İhracat sayılma	Sayılır	Sayılır
Dolaşım ve menşe belgeleri (A.TR, EUR.1)	Her gönderide düzenlenemeyebilir	Düzenlenebilir

Son satır önemlidir: alıcı, varış ülkesinde A.TR dolaşım belgesine ya da EUR.1 gibi menşe belgesine dayalı gümrük vergisi indirimi kullanacaksa bunun mikro ihracat kapsamında mümkün olup olmadığı gönderi öncesinde netleştirilmelidir.

Eşikler ve kapsam sınırları

Mikro ihracatın en çok yanlış bilinen tarafı budur. ETGB kapsamında gönderilebilecek eşya için hem tutar hem ağırlık sınırı vardır ve bu sınırlar mevzuatla belirlenir.

Güncel sınır (3 Ocak 2026’dan beri): brüt ağırlığı 600 kilogramı ve değeri 30.000 Avro’yu geçmeyen ihracat gönderilerinin beyanı ETGB ile operatör tarafından yapılır. Dayanak: Posta ve Hızlı Kargo Yoluyla Taşınan Eşyanın Gümrük İşlemlerine İlişkin Tebliğ (Seri No: 1) md. 10/7; değişiklik 3/1/2026 tarihli ve 33126 sayılı Resmî Gazete.

Sınırlar zaman içinde güncellendiği için internette dolaşan eski rakamlar yanıltıcıdır. Gönderi planlanmadan önce güncel sınır, mevzuat.gov.tr üzerindeki tebliğ metninden veya beyanı düzenleyecek operatörden teyit edilmelidir.

Kapsam yalnızca tutarla sınırlı değildir. İhracı izne, kayda veya ön denetime tabi ürünler sınırın altında kalsa bile bu usulle gönderilemeyebilir. Tehlikeli madde sınıfına giren ürünlerde ayrıca taşıma kısıtları devreye girer.

Sınırı aşan gönderiyi parçalara bölerek ETGB’ye sığdırmak güvenli bir yöntem değildir; aynı alıcıya kısa aralıkla giden bölünmüş gönderiler, gümrük idaresinin genel değerlendirme ve suistimal denetimi yetkisi kapsamında tek işlem olarak değerlendirilebilir.

KDV istisnası, fatura ve muhasebe tarafı

ETGB ile yapılan gönderi ihracat sayıldığı için 3065 sayılı KDV Kanunu’ndaki ihracat istisnası kapsamında değerlendirilir. Bu, mikro ihracatın e-ticaret satıcısı için en somut mali sonucudur: yurt dışı satışta KDV hesaplanmaz, şartlar sağlandığında yüklenilen KDV iadeye konu edilebilir.

İki nokta belirleyicidir:

• Beyanname kaydı. İstisnanın ispatı ETGB’dir. Beyanname numarası, tarihi ve gümrük çıkış (kapanış) bilgisi arşivlenmelidir. Kapanmamış bir beyanname ihracatı ispatlamaz.
• Fatura uyumu. Fatura tutarı, döviz cinsi, alıcı unvanı ve ürün tanımı beyandaki bilgilerle birebir uyuşmalıdır. Uyuşmazlık, iade incelemesinde ilk takılan yerdir. Ayrıca ETGB’de gönderici/ihracatçı olarak sizin unvanınız ve vergi kimlik numaranız yer almalıdır; beyanı operatör düzenlese de ihracatçı sizsiniz ve bu alan yanlış doldurulursa iade talebi sorun yaşar.

İhracat bedellerinin yurda getirilmesine ilişkin düzenlemeler ayrı bir başlıktır ve kapsam bakımından zaman içinde değişmiştir. Doğru fatura tipi ve iade usulü için mali müşavirle çalışılması yerinde olur.

İthalatta da benzer bir basitleştirme var

Basitleştirme tek yönlü değildir. Yurt dışından posta veya hızlı kargo ile gelen düşük değerli gönderiler de basitleştirilmiş usulle beyan edilebilir. Burada ETGB yerine, eşyanın değerine ve niteliğine göre farklı beyan ve vergilendirme biçimleri devreye girer; belirli gönderilerde tek ve maktu bir vergi uygulanır. İthalat tarafındaki oranlar, muafiyetler ve sınırlar da mevzuatla belirlenir ve sık güncellenir. İhracat tarafındaki bilgilerle karıştırılmamalıdır.

Varış ülkesindeki vergi kime ait?

Türkiye’de ETGB düzenlenmiş olması, varış ülkesindeki vergi yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Vergiyi hukuken kimin ödeyeceğini varış ülkesinin mevzuatı belirler; satıcı ile alıcı arasında bu masrafı kimin üstleneceğini ise satıştaki Incoterms 2020 terimi (DAP/DDP) tayin eder:

• DAP: vergi ve gümrük masrafı alıcıya aittir. Alıcı, beklemediği bir ödeme talebiyle karşılaşır. E-ticarette teslim alınmayan gönderi ve olumsuz değerlendirme riskini artıran bir etkendir.
• DDP: masraf satıcıdadır. Fiyatlamaya baştan eklenir, alıcı kapıda sürprizle karşılaşmaz. Buna karşılık satıcının hedef pazardaki vergi yükünü önceden hesaplaması gerekir.

Birçok ülke düşük değerli gönderilerdeki vergi muafiyetlerini daraltmıştır ve satıcının kayıt olabildiği KDV tahsilat sistemleri kurmuştur. Hedef pazar seçilirken bu taraf da çalışılmalıdır.

Yaygın hatalar ve dikkat edilecekler

• Sınırı aşan gönderiyi ETGB ile beyan etmeye çalışmak. Gönderi gümrükte durur, normal beyannameye dönülür; hem süre hem maliyet artar. Tutar sınıra yakınsa gönderi öncesi operatöre sorulmalıdır.
• Ürün tanımını eksik yazmak. “Hediyelik eşya”, “sample”, “tekstil” gibi genel ifadeler en sık bekleme sebebidir. Tanım; ürünün ne olduğunu, malzemesini ve kullanım amacını içermeli, GTİP ile tutarlı olmalıdır.
• İade sürecini planlamamak. E-ticarette iade olağandır. Geri dönen eşya Türkiye’ye girerken gümrük işlemine tabidir; ihraç tarihinden itibaren üç yıl içinde ve aynı durumda geri gelirse 4458 sayılı Kanun’un geri gelen eşya hükümleri kapsamında ithalat vergilerinden muaf tutulabilir. İhracat için KDV iadesi alınmışsa, iadenin geri ödendiğinin belgelenmesi gerekir. Hangi statüde geleceği, masrafı kimin ödeyeceği ve KDV düzeltmesinin nasıl yapılacağı baştan kararlaştırılmalıdır.
• Beyanname çıktısını arşivlememek. ETGB kaydı olmadan istisna ve iade savunulamaz.
• Fatura ile paket içeriğinin uyuşmaması. Numune, promosyon ürünü veya hediye eklendiğinde bunlar da beyana girmelidir.
• Ağırlık ve ölçü hatası. Navlun, brüt ağırlık ile hacimsel ağırlıktan büyüğü üzerinden hesaplanır; yanlış ölçü sonradan ek fatura doğurur.
• İzne tabi ürünü sıradan gönderi sanmak. Kozmetik, gıda takviyesi, lityum pil içeren cihazlar ve benzeri gruplarda ek belge veya taşıma kısıtı çıkabilir.
• Incoterms’i sözleşmede yazmamak. DDP mi DAP mı olduğu yazılı değilse, masraf tartışması gönderi vardıktan sonra başlar.

Mikro ihracat, küçük hacimli ve düzenli gönderi yapan satıcılar için süreci belirgin biçimde kısaltır. Gönderi profili sınırların üstüne çıkmaya başladığında standart ihracat beyanı ve gümrük müşavirliği desteğiyle çalışan bir yapıya geçmek gerekir; e-ticaret lojistiğinde bu iki modelin birlikte kurgulanması yaygındır.