Kısa cevap
Ro-Ro, tekerlekli araçların gemiye kendi tekerleği üzerinde girip çıktığı taşıma biçimidir. Yük araçta kaldığı için ayrıca elleçlenmez. Türkiye–Avrupa hatlarında tercih edilmesinin sebebi maliyet değil, sürücü çalışma süresi kısıtını ve sınır kuyruğunu devre dışı bırakmasıdır.
Ro-Ro nedir
Ro-Ro — Roll-on/Roll-off. Tekerlekli araçların gemiye rampadan kendi tekerleği üzerinde girip çıktığı taşıma biçimidir.
Karşıtı Lo-Lo’dur (Lift-on/Lift-off): yükün vinçle yukarıdan yüklenmesi. Konteyner taşımacılığı Lo-Lo ile yürür.
Ro-Ro ile taşınabilenler: çekici ve dorse, tek başına dorse ve römork, iş makinesi, otomobil ve ticari araç, kısacası tekerlekli her şey.
Neden kullanılır
Ro-Ro’nun bilet bedeli karayoluna eklenir; yani doğrudan maliyet artar. Buna rağmen tercih edilmesinin sebebi üç kısıtı devre dışı bırakmasıdır:
Sürücü çalışma süresi. Gemide geçen süre sürücü için dinlenme sayılır. Uzun karayolu bacağında zorunlu molalarla parçalanan takvim, Ro-Ro ile kesintisiz ilerler.
Sınır kuyruğu. Kara sınır kapılarındaki bekleme süresi mevsime ve yoğunluğa göre öngörülemez hâle gelebilir. Deniz bacağı bu belirsizliği ortadan kaldırır.
Geçiş belgesi kotası. Transit ülkelerin kota sınırları bazı dönemlerde daralır. Denizden geçiş bu ülkeleri güzergâhtan çıkarır.
Buna bir de yükün elleçlenmemesi eklenir: mal araçta kalır, hasar riski aktarmalı taşımalardan düşüktür.
Refakatli mi, refakatsiz mi
İki model vardır ve maliyet ile organizasyonu doğrudan belirler.
Refakatli taşımada sürücü araçla birlikte gemide seyahat eder. Varışta hemen yola devam edilir. Organizasyonu basittir ama sürücü ve çekici, gemi süresi boyunca meşgul kalır.
Refakatsiz taşımada yalnız dorse gemiye bırakılır; karşı tarafta başka bir çekici devralır. Bilet daha ucuzdur ve çekici bu sürede başka iş yapabilir. Karşılığında iki uçta çekici organizasyonu ve dorse takibi gerekir.
Düzenli ve yüksek hacimli akışlarda refakatsiz model genellikle daha verimlidir; tek seferlik veya teslim tarihi kesin sevkiyatlarda refakatli model daha güvenlidir.
Karayolu ile karşılaştırma
| Karayolu | Ro-Ro | |
|---|---|---|
| Doğrudan maliyet | Daha düşük | Bilet bedeli eklenir |
| Sürücü süresi kısıtı | Var | Gemide dinlenme sayılır |
| Sınır bekleme riski | Yüksek ve öngörülemez | Devre dışı |
| Geçiş belgesi | Gerekir | Denizden geçilen ülkeler için gerekmez |
| Program esnekliği | Yüksek, her an yola çıkılır | Sefer tarifesine bağlı |
| Elleçleme | Yok | Yok |
Karar, teslim tarihinin ne kadar kesin olduğuna ve o dönemde sınırın ne kadar yoğun olduğuna bağlıdır. İkisi de değişken olduğu için hat kararı sevkiyat bazında verilmelidir.
Yaygın hatalar
Sefer sıklığını kontrol etmemek. Ro-Ro tarifelidir. Haftada iki seferi olan bir hatta yüklemeyi bir gün kaçırmak, günlerce beklemek demektir.
Refakat kararını maliyet hesabına katmamak. Refakatsiz taşımada karşı taraftaki çekici temini planlanmazsa, kazanılan bilet farkı bekleme maliyetiyle geri gider.
Rezervasyonu geç yapmak. Yoğun dönemlerde yer bulunamaz; özellikle tatil öncesi ve sonrası haftalarda kapasite hızla dolar.
Yükün araçta sabitlenmemesi. Deniz bacağında gemi hareketi vardır. Karayolu için yeterli olan sabitleme, denizde yetersiz kalabilir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Mevzuat değişir; işleme başlamadan önce güncel durum teyit edilmelidir.