Kısa cevap
Intermodal, yükün aynı yükleme ünitesinde kalarak birden fazla taşıma moduyla taşınmasıdır. Mod değişiminde yalnız ünite el değiştirir, yükün kendisi elleçlenmez. Kombine taşımacılık bunun ana taşımanın demiryolu veya denizle yapıldığı özel hâlidir; multimodal ise tek sözleşme ve tek taşıyan sorumluluğunu anlatır.
Üç terim, üç farklı şey
Bu üç kelime günlük kullanımda birbirinin yerine geçiyor. Aralarındaki fark fiyat karşılaştırmasını ve sorumluluğu doğrudan etkiliyor.
Intermodal — yük aynı ünitede kalır, ünite modlar arasında geçer. Yükün kendisi elleçlenmez. Modların payı serbesttir.
Kombine taşımacılık — intermodalin özel hâli. Ana taşıma demiryolu, iç su yolu veya denizle yapılır; karayolu yalnız terminale gidiş ve terminalden çıkış gibi kısa mesafelerle sınırlıdır.
Multimodal — odak modların birleşimi değil, sözleşme yapısıdır. Taşıma tek sözleşme altında ve tek taşıyanın sorumluluğunda yürür. Hasar hâlinde hangi bacakta oluştuğunu araştırmadan tek muhataba başvurulur.
Ayrım terminolojik değildir. Bazı ülkelerde kombine taşımacılığın karayolu bacağı için ağırlık ve kota istisnaları uygulanır; bu istisnalar toplam maliyeti gözle görülür şekilde değiştirebilir.
Yükleme üniteleri
Zincirin tamamı, seçilen ünitenin hangi modlarla uyumlu olduğuna bağlıdır.
| Ünite | Deniz | Demiryolu | Karayolu |
|---|---|---|---|
| Konteyner | Evet | Evet | Evet |
| Swap body | Hayır | Evet | Evet |
| Yarı römork | Ro-Ro ile | Uygun donanımla | Evet |
Konteyner denizaşırı bacağı olan her zincirde tek seçenektir. Buna karşılık iç Avrupa dağıtımında palet verimi düşer — swap body ve yarı römork iç ölçü olarak daha verimlidir.
Seçim, zincirdeki en kısıtlayıcı moda göre yapılır.
Aktarma noktaları belirleyicidir
Intermodalin kazancı da riski de aktarmada toplanır.
Kazanç: yük elleçlenmediği için hasar riski ve elleçleme maliyeti düşer. Sadece ünite kaldırılır.
Risk: her aktarma bir program bağımlılığıdır. Denizden trene bağlanacak bir ünite, geminin gecikmesi hâlinde bir sonraki treni bekler. Zincirin en zayıf halkası toplam süreyi belirler.
Bu yüzden aktarma pencerelerine tampon bırakılır. Bir günlük pay, kaçırılan bağlantıdaki bir haftalık kayıptan ucuzdur.
Ne kazandırır, ne zaman kazandırmaz
Kazandırdıkları: uzun mesafede daha düşük navlun, ton-kilometre başına daha düşük karbon salımı, ve uzun karayolu bacağı kalktığı için sürücü çalışma süresi kısıtının devreden çıkması.
Kazandırmadığı yer: teslim tarihi dar olan sevkiyatlar. Intermodal kapıdan kapıya karayolundan genellikle yavaştır. Maliyet kazancı ancak takvim buna izin veriyorsa gerçekleşir.
Toplam maliyet nasıl karşılaştırılır
Intermodal teklifi çoğu zaman terminaller arasıdır. Karayolu teklifi ise kapıdan kapıya. İkisini doğrudan karşılaştırmak yanıltıcıdır.
Doğru karşılaştırma için intermodal teklifine şunlar eklenir: iki uçtaki karayolu bacağı, terminal elleçleme, ve varsa ünite kirası. Ancak bundan sonra iki sayı aynı şeyi ölçer.
Yaygın hatalar
Ekipman uyumunu doğrulamamak. Her terminal her üniteyi elleçleyemez; swap body kaldıramayan bir terminale planlanan sevkiyat yolda kalır.
Aktarma penceresini dar tutmak. Program bağımlılığı zincirin en kırılgan noktasıdır.
Terminal-terminal teklifini kapıdan kapıya sanmak. En sık yapılan maliyet hatası budur.
Kombine taşımacılık istisnalarını atlamak. Ana taşıma demiryoluysa, karayolu bacağı için geçerli olabilecek ağırlık ve kota istisnaları ayrıca sorulmalıdır.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Mevzuat değişir; işleme başlamadan önce güncel durum teyit edilmelidir.