Kısa cevap
ADR, tehlikeli maddelerin karayoluyla uluslararası taşınmasına ilişkin Avrupa anlaşmasıdır. Maddeler dokuz sınıfa ayrılır; her maddenin bir UN numarası ve ambalaj grubu vardır. Sınıflandırma güvenlik bilgi formundan okunur ve sorumluluk göndericidedir. Yanlış beyan edilen yük sınırda durdurulur; ceza ve gecikme birlikte gelir.
ADR nedir
ADR, tehlikeli maddelerin karayoluyla uluslararası taşınmasına ilişkin Avrupa anlaşmasıdır. Aracın, sürücünün, ambalajın, etiketlemenin ve beyanın hangi şartları sağlaması gerektiğini belirler.
Bu alanda işin zor kısmı taşımanın kendisi değil, doğru sınıflandırma ve eksiksiz beyandır. Yanlış beyan edilmiş bir yük sınırda, limanda veya terminalde durdurulur.
Dokuz sınıf
| Sınıf | İçerik | Örnek |
|---|---|---|
| 1 | Patlayıcılar | Havai fişek, patlayıcı madde |
| 2 | Gazlar | Basınçlı, sıvılaştırılmış, çözünmüş gaz; aerosol |
| 3 | Yanıcı sıvılar | Boya, tiner, alkol, yakıt |
| 4 | Yanıcı katılar; kendiliğinden yanan; suyla yanıcı gaz çıkaran | Kibrit, metal tozu |
| 5 | Oksitleyici maddeler ve organik peroksitler | Hidrojen peroksit, gübre bileşeni |
| 6 | Zehirli ve bulaşıcı maddeler | Pestisit, tıbbi numune |
| 7 | Radyoaktif maddeler | Tıbbi ve endüstriyel kaynaklar |
| 8 | Aşındırıcılar | Asit, baz, akü elektroliti |
| 9 | Diğer tehlikeli maddeler | Lityum pil, çevreye zararlı maddeler |
Sınıf 1 ve sınıf 7 özel izin rejimine tabidir ve her taşıyıcı tarafından kabul edilmez; kapsam yükleme öncesinde ayrıca teyit edilmelidir.
UN numarası ve ambalaj grubu
Her tehlikeli maddenin dört haneli bir UN numarası vardır; madde bu numarayla tanımlanır.
Ambalaj grubu tehlike derecesini gösterir ve hangi ambalajın kullanılabileceğini belirler:
- I — yüksek tehlike
- II — orta tehlike
- III — düşük tehlike
Sınıf 1, 2 ve 7’de ambalaj grubu kullanılmaz; bu sınıfların kendi sınıflandırma mantığı vardır.
Başlangıç noktası: güvenlik bilgi formu
İşin temeli SDS’tir (güvenlik bilgi formu). Sınıflandırma, UN numarası, ambalaj grubu ve alınacak önlemler buradan okunur.
Formu üretici sağlar. Taşıma öncesinde güncel olduğu doğrulanmalıdır — formlar revize edilir ve eski bir sürüme göre yapılan beyan yanlış çıkabilir.
Sorumluluk göndericidedir. Emin olunmayan bir madde için üreticiden yazılı teyit alınmalıdır.
Ambalaj, etiketleme, ayrım
Ambalaj sertifikalı olmalıdır. UN işareti taşımayan bir ambalajla gönderilen yük, içerik doğru beyan edilmiş olsa bile reddedilir.
Etiketleme sınıf etiketleri, UN numarası ve gerekiyorsa çevreye zararlı madde işaretini içerir. Araçta turuncu plaka bulunur.
Ayrım (segregation) kuralları bazı maddelerin aynı ünitede taşınamayacağını, bazılarının ise aralarında mesafe bırakılması gerektiğini söyler. Bu kurallar konsolide yüklerde istif planını doğrudan belirler — ve tehlikeli madde parsiyellerinin kuru yüke göre neden daha seyrek programlandığını açıklar.
Diğer modlarla ilişkisi
Aynı madde denizde IMDG, havada IATA DGR kurallarına tabidir. Kural setleri birbirine yakındır ama aynı değildir: ambalaj, etiketleme ve beyan şartları modlar arasında farklılaşabilir.
Intermodal bir sevkiyatta zincirdeki en katı kural seti esas alınır.
Yaygın hatalar
Sınıflandırmayı taşıyıcıya bırakmak. Sorumluluk göndericidedir.
Sınırlı miktar istisnasını yanlış kullanmak. Eşikler maddeye göre değişir; eşiği aşan gönderiyi istisna kapsamında beyan etmek yanlış beyandır.
Sertifikasız ambalaj kullanmak. İçerik doğru beyan edilse bile yük reddedilir.
Eski SDS’e göre beyan etmek. Form revize edilmiş olabilir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Mevzuat değişir; işleme başlamadan önce güncel durum teyit edilmelidir.